Blockchain nedir?

"Blockchain" kelimesi çoğu insana kripto paraları hatırlatır. Oysa fikrin özü çok daha sadedir ve paradan bağımsızdır: birbirine tam güvenmeyen birkaç tarafın, aynı kaydı birlikte tutması.

Bir defter, birden çok el

Bir mahallede ortak bir kasa düşünün. Hesap defterini tek bir kişi tutarsa herkes ona güvenmek zorundadır; o kişi bir satırı silerse kimse fark etmeyebilir. Şimdi defterin birebir kopyasını beş farklı komşu tutsun. Her yeni kayıt beşinin de defterine aynı anda yazılsın ve bir kayıt ancak çoğunluk "evet, doğru" derse geçerli olsun. Artık tek bir kişinin sessizce bir şey değiştirmesi mümkün değildir.

BlockchainblockchainBirden çok bağımsız tarafın aynı kayıtları birlikte tuttuğu, geçmişi değiştirilemeyen defter. bunun dijital hâlidir. Kayıtlar bloklarblockBelli bir zaman aralığında toplanan kayıtlar paketi; bir öncekinin özetini taşır. hâlinde toplanır, her blok bir öncekinin özetini taşır ve böylece bir zincir oluşur. Eski bir bloğu değiştirmek, ondan sonraki bütün blokları ve diğer tarafların kopyalarını da değiştirmeyi gerektirir.

Uzlaşı: kim karar veriyor?

Yeni bir kaydın deftere girmesi için tarafların anlaşması gerekir. Buna uzlaşıconsensusBağımsız tarafların bir sonraki kayıt üzerinde anlaşma yöntemi. denir. Bitcoin gibi herkese açık zincirlerde bu, çok enerji harcayan bir yarışla yapılır. Kurumsal kullanımda ise daha sakin yöntemler vardır: önceden tanınan işletmeciler sırayla blok önerir ve çoğunluk onaylar.

Herkese açık ve izinli zincirler

Herkese açık zincirlere herkes katılabilir; kimin kayıt yazdığı bilinmez, güven matematiğe ve ekonomik teşviklere dayanır. İzinli zincirlerde ise blok üretenler bellidir: bakanlıklar, düzenleyiciler, tanınan kurumlar. Kim olduklarını herkes bilir ve sorumludurlar. Devletlerin ortak bir güven kaydı tutması için ikincisi uygundur. Tamga'nın ileride kullanmayı planladığı defter de izinli bir defterdir.

Ne zaman işe yarar?

Blockchain'in değeri, birden çok bağımsız tarafın kaydı birlikte tutmasından gelir. Tek bir taraf tutuyorsa zincir yalnızca daha yavaş ve daha pahalı bir veritabanıdır. Bir sonraki sayfada, Tamga'nın bu yüzden neden henüz zincir kullanmadığını ve zincirin ne zaman geleceğini anlatıyoruz.