Bölüm 6 · 6/8
Yönetişim
Bugün geçici işletmeci, devletler katılınca konsey ya da vakıf, sonra ortak defter.
5 dk
Bir ağa güvenmek, onu kimin yönettiğini bilmekle başlar. Tamga Network’ün yönetişimi aşama aşama kurulur: ilk günden ağır bir kurum kurulmaz, ama her aşamanın kim tarafından, hangi koşulla devralınacağı baştan yazılıdır.
Bugün: geçici işletmeci
Bugün ağı Tamga geçici işletmeci olarak işletir. Türkiye listesini, devlet ya da yetkilendirdiği bir kurum devralana kadar geçici olarak yayınlar ve bunu açıkça adlandırır: listelerde işletmecinin “geçici” olduğu yazar. Henüz hiçbir devletle anlaşma yoktur. Her liste sürümü imzalıdır ve önceki sürüme özetle bağlıdır; iptal listesi yayınları ayrıca herkese açık bir günlüğe yazılır. Böylece listenin sessizce değiştirilmediği herkes tarafından denetlenebilir.
Devletler katılınca: konsey ya da vakıf
Bir ya da iki devlet katılmaya istekli olduğunda bir yönetişim kurumu kurulur: üye devletlerden oluşan bir konsey ve işletmeciliği üstlenecek bir vakıf ya da sekretarya. Listeler sahiplerine devredilir; ağ düzeyindeki kararlar, örneğin yeni bir üyenin kabulü ya da ortak bir belge türü, üye devletlerin ortak kararıyla alınır.
İki bağımsız işletmeciden sonra: ortak defter
En az iki bağımsız işletmeci olduğunda kayıtlar izinli bir ortak deftere de yazılır. Böylece tek bir işletmecinin listeyi değiştirmesi teknik olarak da zorlaşır. Defter bu aşamaya kadar bilerek ertelenir: tek işletmecinin tuttuğu bir defter yeni bir güven eklemez.
Devir nasıl yapılır?
Her geçici rolün devri baştan tasarlanmıştır: alan adı, kök sertifikalar, liste arşivi ve anahtarlar yazılı bir halefiyet sözleşmesiyle devredilir. Cüzdanlar ve doğrulayıcılar için yalnız adres ve imzacı değişir; kişilerin cüzdanındaki belgeler geçerliliğini korur.
Özet
- Bugün Tamga geçici işletmecidir ve bunu listelerde açıkça yazar; her liste sürümü öncekine özetle bağlıdır.
- Devletler katılınca konsey ve vakıf kurulur; her devlet yine kendi listesinin tek sahibidir.
- Ortak defter en az iki bağımsız işletmeciyle gelir; devirler yazılı sözleşmeyle baştan tasarlanmıştır.
Daha derine
Teknik ayrıntılar ve bağlayıcı kurallar: