İçeriğe geç
Tamga Network

Bölüm 6 · 3/8

Ağda kim ne yapar?

İşletmeci, kayıt kurumu, belge veren, yetkili kaynak, doğrulayan, cüzdan sağlayıcısı, kişi ve devlet: her rol sade dille.

6 dk

Yönetişim rolleriAğın kuralları ortadadır. İşletmeci, kayıt kurumu ve devlet listeleri bu kurallara göre çalışır.YÖNETIŞIM ROLLERIAğın kurallarıTamga ARFİşletmeciKayıt kurumuDevlet listeleri

Bir ağ, içindeki herkesin ne yaptığı belli olduğunda çalışır. Tamga Network’te sekiz rol var. Bir kurum birden fazla rol üstlenebilir; örneğin bir üniversite hem belge verir hem belge doğrular. Her rolün kesin kuralları Tamga ARF’de yazılıdır; burada her birini sade dille anlatıyoruz.

Ağı işletenler

İşletmeci

Güven listelerini yayınlar, kökteki anahtarları korur, listelerin her sürümünü imzalar ve herkese açık bir kayıt günlüğü tutar. Bugün bu rolü Tamga geçici olarak üstlenir. Bir devlet kendi listesini işletmeye başladığında o devletin listesi onun işletmecisine devredilir.

Kayıt kurumu

Ağa katılmak isteyenlerin başvurusunu alır: kurumun gerçekten var olup olmadığını, resmî kayıt numarasını, iletişim bilgilerini ve hangi belgeleri vermek ya da istemek istediğini denetler. Uygun bulursa kaydı listeye işletir.

Belgeyi üretenler

Belge veren

Üniversite, hastane, meslek odası, bilet satıcısı gibi bir belgeyi veren kurum. Belgeyi kendi anahtarıyla imzalar ve gerekirse iptal eder. Anahtarı kendisinde kalır; ağ bu anahtarı tutmaz.

Yetkili kaynak

Belgedeki bilginin asıl kaydını tutan sistem: bir üniversitenin öğrenci bilgi sistemi, bir odanın üye kaydı. Belge veren, belgeyi verirken bilgiyi buradan okur. Çoğu zaman belge veren ile yetkili kaynak aynı kurumdur.

Belgeyi kullananlar

Kişi

Belgenin sahibi. Belgeyi cüzdanında taşır, kime neyi göstereceğine kendisi karar verir ve her paylaşımı onaylar.

Doğrulayıcı

Belge isteyen taraf: bir işveren, bir web sitesi, bir etkinlik kapısı. Avrupa’daki adıyla relying partyBir belgeye dayanarak hizmet veren ve belge isteyen taraf; Türkçe metinlerde çoğunlukla doğrulayıcı denir.. Ağa kayıtlıdır ve yalnız kaydında yazan bilgileri isteyebilir; daha fazlasını isterse cüzdan bunu kişiye gösterir.

Cüzdan sağlayıcısı

Cüzdan uygulamasını yapan ve yöneten kuruluş. Ağın cüzdan kurallarına uyduğunu uyum testleriyle gösterir ve listeye girer. Her cüzdan kendi cüzdan sağlayıcısını işletir; ağ hiçbirini işletmez (ağın ilk cüzdanı Tamga Wallet da kendisininkini işletir). Ağ cüzdan seçmez; kurallara uyan her cüzdan sağlayıcısını tanır.

Devlet

Bir ülkenin kendi güven listesinin sahibi. Hangi kurumların listede olacağına, hangi ülkelerin listelerini tanıyacağına karar verir. Devlet katılana kadar bu rolü geçici işletmeci yürütür ve devletin katılmasıyla rol sahibine geçer. Henüz hiçbir devletle anlaşma yoktur.

Özet

  • Ağı işletmeci ve kayıt kurumu yürütür; belgeyi belge veren üretir, bilgi yetkili kaynaktan gelir.
  • Kişi belgesinin sahibidir; doğrulayıcı yalnız kaydında yazanı isteyebilir; cüzdan sağlayıcısı uyum testleriyle listeye girer.
  • Her devlet kendi listesinin sahibidir; katılana kadar bu işi geçici işletmeci yürütür.

Daha derine

Teknik ayrıntılar ve bağlayıcı kurallar: