Bölüm 6 · 5/8
Kurallar ve rulebook'lar
Tamga ARF, Trust Framework, Tamga Rulebook ve belge türü rulebook'ları: hangisi neyi düzenler.
5 dk
Bir ağın güvenilir olması için herkesin aynı kurallara uyması ve bu kuralların açıkça yazılı olması gerekir. Tamga’nın kuralları tek bir yerde toplanır: Tamga ARF. Avrupa Birliği’nin kendi cüzdanları için yazdığı çerçeveyle aynı düzende kurulmuştur.
Tamga ARF: ana belge
ARF, “mimari ve referans çerçevesi” demektir. Ağın kimlerden oluştuğunu, nasıl çalıştığını, güvenin nereden geldiğini ve güvenlik ile yönetişimin nasıl düzenlendiğini anlatır. Bir kurum yöneticisi ya da devlet temsilcisi için başlangıç noktası budur.
Trust Framework
Ağın hukuki ve yönetişim tarafı: kim katılabilir, başvuru nasıl yapılır, kurallara uymayana ne olur, bir rol nasıl devredilir. Avrupa’daki eIDAS tüzüğü ve uygulama tüzüklerinin bu ağdaki karşılığıdır.
Tamga Rulebook
Her rol için numaralı, bağlayıcı kurallar. Örneğin bir doğrulayıcının yalnız kaydında yazan bilgileri isteyebileceği ya da belge verenin anahtarını kendisinde tutması gerektiği burada yazılıdır. Kuralların her birinin bir kodu vardır; böylece bir denetimde “hangi kurala uyulmadı” sorusu tek bir satırla cevaplanır.
Belge türü rulebook’ları
Her belge türünün kendi kural kitabı vardır ve Tamga Rulebook’tan dallanır: ortak kuralları devralır, yalnız o türe özgü kuralları ekler. Bugün üç tane var:
- Education Rulebook: öğrenci belgesi ve diploma.
- Identity Rulebook: geçici kimlik belgesi.
- Event Ticket Rulebook: etkinlik bileti.
Yeni bir tür, örneğin bir meslek belgesi, ancak kontrol listesi tamamlandıktan sonra kendi rulebook’uyla gelir.
Kurallar nasıl bağlayıcı olur?
Bir kurum ağa katılırken katılım sözleşmesiyle bu kurallara uymayı kabul eder. Yani bağlayıcılığı sağlayan katılımdır. Teknik ayrıntılar ise geliştirici belgelerindeki şartnamelerde yazılıdır; kurallar neyin yapılacağını, şartnameler nasıl yapılacağını söyler.
Özet
- Tamga ARF ağın ana belgesidir; Trust Framework hukuk ve yönetişimi, Tamga Rulebook her rolün kurallarını anlatır.
- Belge türü rulebook’ları (Education, Identity, Event Ticket) Tamga Rulebook’tan dallanır.
- Kurallar katılım sözleşmesiyle bağlayıcı olur; teknik ayrıntı şartnamelerdedir.
Daha derine
Teknik ayrıntılar ve bağlayıcı kurallar: