Bölüm 4 · 2/5
EUDI Wallet nedir?
Avrupa dijital kimlik cüzdanı nedir, ne değildir; "AB uyumlu cüzdan" ile farkı.
5 dk
EUDI Wallet, European Digital Identity Wallet, yani Avrupa dijital kimlik cüzdanıdır. Telefonda çalışan bir uygulamadır; içinde kişinin kimliği ve belgeleri durur. Kişi bir siteye giriş yaparken, bir bankada hesap açarken ya da bir kapıdan geçerken yalnız istenen bilgiyi, kendi onayıyla gösterir.
Cüzdanda neler olur
- Kimlik. Devletin verdiği Person Identification Data: devletin verdiği temel kimlik verisi (ad, soyad, doğum tarihi gibi). Sonraki sayfada anlatılıyor..
- Belgeler. Ehliyet, diploma, meslek belgesi, üyelik gibi kurumların verdiği belgeler.
- İmza. Cüzdan kişinin nitelikli elektronik imza atabilmesini de sağlar; bu imza hukuken ıslak imzaya eşdeğerdir.
Bir unvan, tek bir uygulama değil
"EUDI Wallet" bir şirketin ürün adı değil, hukuki bir unvandır. Bir AB üye devletinin sunduğu ya da tanıdığı ve AB kurallarına göre sertifikalanan cüzdanlar bu adı taşır. Her ülke kendi cüzdanını çıkarır; sertifikalı cüzdanların listesini AB yayınlar ve bu cüzdanlar AB'nin güven işaretini kullanabilir.
Cüzdan kendini de kanıtlar. Bir kurum belge vermeden önce, karşısındaki uygulamanın gerçekten sertifikalı bir cüzdan olduğunu ve anahtarların güvenli yerde durduğunu görmek ister. Bunun için cüzdan iki kanıt taşır: Wallet Instance Attestation: cüzdan sağlayıcısının, bu cüzdan kopyasının gerçek ve güncel olduğunu imzalayan kısa ömürlü kanıtı. ve key attestationBelgenin bağlanacağı anahtarın hangi güvenli donanımda üretildiğini gösteren kanıt.. AB bu ikisini 2026'daki güncellemeyle zorunlu hâle getirdi.
"AB uyumlu cüzdan" ne demek
AB dışındaki bir kuruluşun cüzdanı EUDI Wallet unvanını alamaz. Ama aynı standartları konuşabilir, aynı belgeleri alabilir ve gösterebilir. Buna "AB uyumlu cüzdan" denir; uyum, sertifikayla değil birlikte çalışabilirlik testleriyle gösterilir.
| EUDI Wallet | AB uyumlu cüzdan | |
|---|---|---|
| Kim sunar | Bir AB üye devleti ya da onun tanıdığı sağlayıcı | Herhangi bir kuruluş |
| Sertifika | AB kurallarına göre sertifikalı, AB'nin listesinde | AB unvanını taşımaz |
| Biçimler ve protokoller | AB standartları | Aynı standartlar |
| AB güven işareti | Kullanabilir | Kullanamaz |
| Uyum nasıl gösterilir | Sertifikasyonla | Birlikte çalışabilirlik testleriyle |
Tamga Network'ün ilk cüzdanı olan Tamga Wallet ikinci gruptadır: AB uyumlu bir cüzdandır, ama "EUDI Wallet" ya da "ulusal cüzdan" değildir ve öyle tanıtılmaz. Bu kural ağın kararlarında açıkça yazılıdır.
Bugün neredeyiz
AB'nin takvimine göre her üye devlet 2026 sonuna kadar vatandaşlarına en az bir sertifikalı EUDI Wallet sunmuş olmalı. Bu sayfa hazırlanırken (Eylül 2026) sertifikalı cüzdan henüz yayımlanmamıştı; ülkeler deneme ve sertifikasyon aşamasındaydı. Takvimin ayrıntısı bu bölümün son sayfasında.
Özet
- EUDI Wallet bir uygulama adı değil, hukuki bir unvandır: AB üye devletinin sunduğu ya da tanıdığı, sertifikalı cüzdan.
- AB dışındaki cüzdanlar "AB uyumlu" olabilir: aynı standartlar, uyum testlerle gösterilir.
- Tamga Wallet ağın ilk cüzdanıdır ve AB uyumludur; Tamga Network kurallara uyan her cüzdanı tanır.
Daha derine
Teknik ayrıntılar ve bağlayıcı kurallar: