Kâğıttan dijitale

Belgelerimizin çoğu artık bilgisayarda üretiliyor. Ama güvenin işleyişi hâlâ kâğıt çağından kalma: belgeyi gösteriyoruz, karşı taraf bakıyor, emin olamazsa soruyor. Bu sayfada bu düzenin neden yetmediğine bakıyoruz.

Beş tanıdık sorun

• Sahte belge kolay.Bir PDF'i düzenlemek, bir fotokopiyi değiştirmek birkaç dakika sürer. Gözle bakan biri farkı çoğu zaman anlayamaz.
• Doğrulama yavaş. Bir işveren, bir diplomanın gerçek olup olmadığını öğrenmek için üniversiteye e-posta yazar, cevap günler, bazen haftalar sürer.
• Sınır pahalı. Belge başka bir ülkede kullanılacaksa noter onayı, apostilapostilleBir resmî belgenin başka bir ülkede tanınması için verilen onay şerhi (Lahey Sözleşmesi). ve yeminli tercüme gerekir. Her biri masraf ve zaman demektir.
• Gereğinden fazla veri gider. Yaşınızı kanıtlamak için kimlik kartınızın fotokopisini verirsiniz; adınız, doğum yeriniz, belge numaranız da gider. Karşı taraf bunları saklar, bazen kaybeder.
• Sistemler birbirini tanımıyor. Birçok ülkenin barkodlu ya da çevrim içi belge doğrulama sistemi var, ama her biri yalnız kendi ülkesinde çalışır. Bir başka ülkenin sistemi onu tanımaz.

Dijital bir PDF neden yetmez?

Kâğıdı taramak ya da PDF olarak göndermek sorunu çözmez; yalnızca kâğıdın dijital bir kopyasını üretir. Kopyanın kimden geldiği, değiştirilip değiştirilmediği ve hâlâ geçerli olup olmadığı yine anlaşılmaz. Gerçek çözüm, bu üç sorunun cevabını belgenin kendisine yerleştirmektir:

• Belgeyi veren kurum onu dijital olarak imzalar; imza değişikliği ve sahteliği ortaya çıkarır.
• Doğrulayan, imzayı kuruma sormadan, saniyeler içinde denetler.
• Kişi yalnız istenen bilgiyi gösterir; geri kalanı telefonunda kalır.
• Kurallar ortak olduğu için belge her ülkede aynı biçimde denetlenir.

Bu yaklaşımın adı doğrulanabilir belgeverifiable credentialVeren kurumun dijital imzasını taşıyan, bir yazılımın kurumu aramadan denetleyebildiği dijital belge. ve Avrupa Birliği'nin yeni dijital kimlik düzeni de bunun üzerine kuruluyor. Tamga Network aynı düzeni Türk dünyası için kurar.