Niyə hələ blokçeyn yoxdur?

Ortaq reyestr Tamga Network-un məqsədinin bir hissəsidir. Lakin bu gün şəbəkə blokçeyn üzərində işləmir. Bu çatışmazlıq deyil; addımların şüurlu ardıcıllığıdır. Səbəb əvvəlki səhifənin son cümləsindədir: zəncirin dəyəri bir neçə müstəqil tərəfdən gəlir.

Reyestr üçün bir əl kifayət deyil

Bu gün şəbəkənin bir operatoru var: dövlətlər adından müvəqqəti fəaliyyət göstərən Tamga. Tək operatorun idarə etdiyi zəncirdə blokları eyni tərəf həm yaradır, həm də təsdiqləyir. Belə zəncir xərci və mürəkkəbliyi artırır, lakin etibarı artırmır. Açığını desək, bu vəziyyətdə zəncir sadəcə daha yavaş verilənlər bazasıdır.

Bu gün nədən istifadə edirik

Bunun əvəzinə Avropanın öz etibar siyahıları üçün istifadə etdiyi modeldən istifadə edirik: imzalı, versiyalanan və bir-birinə zəncirlə bağlanan siyahılar. Əvvəlki səhifələrdə gördüyümüz kimi, hər versiya əvvəlkinin həşini daşıyır, tarixçə heç vaxt silinmir və açıq lövbər jurnalı hər saat yenilənir. Geri qaytarılmış və ya gizlicə dəyişdirilmiş siyahını hər kəs aşkar edə bilər.

Bir məhdudiyyət də var və biz bunu açıq deyirik: bu gün etibarın son halqası bir operatorun imzasıdır. Açıq jurnal, şəffaflıq və auditlər sui-istifadənin qarşısını alır, lakin onu qeyri-mümkün etmir. Zəncir bu son halqanı bir neçə əl arasında bölüşdürmək üçün gələcək.

Zəncir nə vaxt gələcək?

Qayda sadədir: icazəli ortaq reyestr ən azı iki müstəqil operator, yəni Tamga-dan hüquqi və əməliyyat baxımından ayrı olan ən azı bir tərəf yazılı şəkildə qoşulduqdan sonra başlayır. Bu tərəf dövlət orqanı və ya dövlətin səlahiyyət verdiyi qurum ola bilər. Daha çox dövlət qoşulduqca operatorların sayı artır, onunla birlikdə reyestrin təminatı da güclənir.

Keçid heç kimə təsir etməyəcək

Şəbəkə əvvəldən bu keçid nəzərə alınaraq layihələndirilib. Qurum və sənəd növü identifikatorları artıq zəncirdəki kimi hesablanır. Siyahı tarixçəsi reyestrə təkrar ötürülə bilər və testlər hər ikisinin eyni cavabları verdiyini yoxlayır. Rəqəmsal cüzdanlar, yoxlayan tərəflər və rəqəmsal sənədlər etibara vahid interfeys vasitəsilə baxır; reyestr siyahıları əvəz etdikdə onlar üçün heç nə dəyişmir.

Dəyişməyən daha bir qayda var: reyestrə heç bir fərdi məlumat, rəqəmsal sənəd və ya sənədin həşi yazılmır. Zəncir nə qədər güclü olsa da, insanların məlumatları orada saxlanılmır.