Fəsil 1 · 3/4
Rəqəmsal şəxsiyyətin üç modeli
Mərkəzi hesab, "X ilə daxil ol" və şəxsin rəqəmsal cüzdanı: hər birinin üstün və zəif cəhətləri.
5 dəq
Onlayn mühitdə kim olduğunuzu sübut etməyin üç əsas yolu var. Hamısından hər gün istifadə edirik; fərq məlumatın harada saxlandığında və nəzarətin kimdə olduğundadır.
1. Mərkəzi hesab
Hər sayt üçün ayrıca hesab açırsınız: istifadəçi adı, parol, bəzən də şəxsi məlumatlarınız. Sayt bunları öz verilənlər bazasında saxlayır. Bu sadədir, lakin hər yeni sayt yeni bir parol və yeni bir məlumat yığını deməkdir. Sayt kiberhücuma məruz qaldıqda məlumatlarınız da sızır. Şəxsiyyətinizi sübut etmək isə adətən yenə də surət yükləmək deməkdir.
2. "X ilə daxil ol"
"Google ilə daxil ol" və ya dövlətin e-hökumət girişi bu modelin nümunələridir. identity providerKim olduğunuzu yoxlayan və bunu sizin adınızdan saytlara bildirən xidmət. sizi tanıyır və saytlara "bu, həmin şəxsdir" deyir. Bu, parol yükünü aradan qaldırır, lakin bunun bir bədəli var: vasitəçi hər girişi görür və hansı sayta nə vaxt daxil olduğunuzu bilir. O, sıradan çıxarsa və ya girişi kəsərsə, ondan asılı olan hər şey dayanır. Onun əhatə dairəsi də adətən öz ölkəsi və ya şirkəti ilə məhdudlaşır.
3. Şəxsin rəqəmsal cüzdanı
Üçüncü modeldə rəqəmsal sənədlər şəxsin telefonundakı walletRəqəmsal sənədləri və onlardan istifadə üçün lazım olan açarları telefonda saxlayan tətbiq. saxlanılır. Universitet diplomu, dövlət şəxsiyyət vəsiqəsini, təşkilatçı bileti birbaşa şəxsə verir. Sayt və ya giriş qapısı nəyisə tələb etdikdə şəxs nəyin istənildiyini görür və razılıq verərsə, yalnız həmin məlumat paylaşılır. Yoxlayan tərəf rəqəmsal sənədin imzasını sənədi verən quruma müraciət etmədən yoxlayır. Hər girişi izləyən vasitəçi yoxdur.
Bu modelin üç güclü tərəfi var:
- Nəzarət şəxsdədir. Nəyi paylaşacağına özü qərar verir.
- Daha az məlumat ötürülür. Yalnız lazım olan; yaş yoxlaması üçün hətta doğum tarixi də lazım olmaya bilər.
- Sərhədləri aşır. Ortaq qaydalar olduqda rəqəmsal sənəd hər ölkədə eyni şəkildə yoxlanılır.
Modellər bir-birini istisna etmir
Rəqəmsal cüzdan modeli digərlərini bir gecədə aradan qaldırmır. Sayt yenə də öz hesabını saxlaya bilər, lakin hesab açılarkən şəxsiyyət surət vasitəsilə deyil, rəqəmsal cüzdandan gələn imzalanmış məlumatla yoxlanılır. Dəyişən etibarın mənbəyidir: artıq vasitəçinin sözü və ya surət deyil, sənədi verən qurumun imzası.
Xülasə
- Mərkəzi hesablarda məlumat hər saytda toplanır; federativ girişdə isə vasitəçi hər girişi görür.
- Rəqəmsal cüzdan modelində rəqəmsal sənəd şəxsdə saxlanılır və şəxs razılıq verir; yoxlayan tərəf imzanı sənədi verən quruma müraciət etmədən yoxlayır.
- Avropa İttifaqı (Aİ) və Tamga Network rəqəmsal cüzdan modelini seçdi; ortaq qaydalarla rəqəmsal sənədlər sərhədləri aşır.
Daha dərinə
Texniki təfərrüatlar və məcburi qaydalar: