Sadə dillə kriptoqrafiya

Rəqəmsal etibarın arxasında riyaziyyat dayanır, lakin ondan istifadə etmək üçün riyaziyyatı bilmək lazım deyil. Sizə yalnız iki alət lazımdır: hash və açar cütü. Bu öyrənmə yolunda qalan hər şey onların üzərində qurulub.

Hash: məlumatın barmaq izi

Hashİstənilən ölçüdə məlumatı sabit uzunluqlu barmaq izinə çevirən birtərəfli hesablama. Tamga SHA-256 istifadə edir. istənilən məlumatı qısa, sabit uzunluqlu barmaq izinə çevirir. Bir səhifəlik mətn də, min səhifəlik kitab da eyni uzunluqda barmaq izinə çevrilir. Onun üç xüsusiyyəti var:

• Eyni məlumat, eyni barmaq izi. "Merhaba" sözünün barmaq izi hər kompüterdə eynidir.
• Kiçik dəyişiklik, tamamilə fərqli barmaq izi. Yalnız ilk hərfi kiçik edin ("merhaba"), barmaq izi tamamilə dəyişəcək. Şəkildə iki sözün real SHA-256 barmaq izlərinin əvvəli və sonu göstərilib.
• Geri yol yoxdur. Barmaq izindən məlumatın özünü bərpa etmək mümkün deyil, necə ki barmaq izindən insanın üzünü çəkmək olmaz.

Buna görə hash sənədin dəyişmədiyini sübut etməyin ən qısa yoludur: onun barmaq izini saxlayırsınız, sonra yenidən hesablayıb müqayisə edirsiniz. Hətta bir simvol dəyişibsə, barmaq izləri uyğun gəlməyəcək.

Açar cütü: möhür və onun izi

İkinci alət açar cütüdürRiyazi olaraq bir-birinə bağlı iki açar: gizli açar imzalayır, açıq açar imzanı yoxlayır., yəni bir-birinə aid olan iki açar:

• Gizli açar yalnız sahibində olur. O, qurumun serverində və ya şəxsin telefonunun təhlükəsiz bölməsində saxlanılır və heç vaxt oradan çıxmır.
• Açıq açar hamıya açıqdır. Onu hər kəs bilə bilər; dərc edilə və siyahılara yazıla bilər.

Gizli açarın etdiyini yalnız həmin cütün açıq açarı yoxlaya bilər. Gizli açarı möhür, açıq açarı isə hər kəsin əlində olan möhür izinin nümunəsi kimi təsəvvür edin: möhürü yalnız sahibi vura bilər, amma hər kəs izi nümunə ilə müqayisə edə bilər.

İkisi birlikdə

Hash və açar cütünü birləşdirdikdə rəqəmsal imza alınır: sənədin barmaq izi gizli açarla imzalanır, hər kəs isə onu açıq açarla yoxlayır. Növbəti səhifə məhz bunu izah edir.