Şəxsiyyət nədir?

Gün ərzində neçə dəfə kim olduğunuzu sübut edirsiniz? Bankda hesab açarkən, oteldə qeydiyyatdan keçərkən, kinoteatrda tələbə endirimi istəyərkən, saytda yaşınızı təsdiqləyərkən. Çox vaxt bunu düşünmədən edirik. Lakin hər dəfə eyni şey baş verir: kimsə sizin haqqınızda nəyisə bilmək istəyir, siz də bunu sübut edirsiniz.

Şəxsiyyət tək bir şey deyil

"Şəxsiyyət" sözünü eşidəndə ağlımıza şəxsiyyət vəsiqəsi gəlir. Lakin gündəlik həyatda bizdən demək olar ki, həmişə onun kiçik hissələri soruşulur. Otel adınızı və sənəd nömrənizi istəyir. Kinoteatrı yalnız tələbə olub-olmadığınız maraqlandırır. Xəstəxana qarşısındakı şəxsin həqiqətən həkim olduğunu bilməlidir. Onlayn mağazaya isə yalnız 18 yaşdan yuxarı olduğunuzu bilmək kifayətdir.

Bu hissələrin hər biri şəxsiyyət məlumatıattributeŞəxs haqqında tək bir fakt: adı, doğum tarixi, peşəsi, tələbə olub-olmaması. adlanır. Şəxsiyyətiniz bu məlumatların cəmidir.

Demək kifayət deyil

"Mən tələbəyəm" demək heç kimi inandırmır; tələbə bileti göstərirsiniz. "Mən mühəndisəm" demək də kifayət deyil; diplom tələb olunur. Bu sübutların dəyəri onları kimin verdiyindən irəli gəlir. Tələbə biletini və diplomu universitet, şəxsiyyət vəsiqəsini dövlət verir. Qarşı tərəf əslində sizə deyil, sənədin arxasında duran quruma etibar edir.

Hər dəfə nəyisə sübut edəndə qarşı tərəf üç suala cavab axtarır:

• Nə iddia olunur? Məsələn, "bu şəxs Nümunə Universitetinin tələbəsidir".
• Bunu kim iddia edir? Sənədi həqiqətən həmin universitet verib, yoxsa kimsə onu uydurub?
• Hələ də etibarlıdırmı? Təhsil başa çatmış və ya sənəd geri götürülmüş ola bilərmi?

Rəqəmsal dünyada nə dəyişir?

Rəqəmsal şəxsiyyətdə suallar eyni qalır; dəyişən onlara kimin cavab verməsidir. Bu gün bu suallara insan sənədə baxaraq və lazım gələrsə telefonu götürərək cavab verir. Rəqəmsal sənəddə isə proqram təminatı qurumla əlaqə saxlamadan saniyələr içində cavab verir. Bunun üçün rəqəmsal sənəd "bunu kim iddia edir" sualının sübutunu (rəqəmsal imza) və onun hələ də etibarlı olub-olmadığını öyrənmək yolunu özündə daşıyır.

Növbəti səhifələrdə bugünkü problemlərə, sonra isə rəqəmsal şəxsiyyətin müxtəlif modellərinə baxacağıq. Bu bölmənin sonunda Tamga Network-un əsaslandığı "etibar üçbucağı" ilə tanış olacaqsınız.