Məlumatların minimallaşdırılması

Konsertə daxil olursunuz. Qapıdakı işçinin yalnız bir sualı var: "Bu şəxs 18 yaşdan yuxarıdırmı?" Lakin bu gün həmin suala cavab vermək üçün şəxsiyyət vəsiqənizi təqdim edirsiniz. İşçi adınızı, doğum tarixinizi, doğum yerinizi, sənədin nömrəsini, hətta valideynlərinizin adını görür. Cavab tək bir "bəli" idi; siz isə yeddi məlumat verdiniz.

Bu səhifə bunun nə üçün vacib olduğunu və rəqəmsal sənədlərin bu balanssızlığı necə aradan qaldırdığını izah edir. Bu anlayış belə adlanır: məlumatların minimallaşdırılmasıdata minimisationBir iş üçün yalnız həqiqətən lazım olan fərdi məlumatların toplanması prinsipi..

Hər əməliyyat bir sual verir

Şəxsiyyət vəsiqəsi göstərdiyimiz anların çoxunda əslində tək bir cavab axtarılır. Otelin qəbul masası soruşur: "Rezervasiyanı edən şəxs sizsinizmi?" Tələbə endirimi olan muzey soruşur: "Siz tələbəsinizmi?" İşəgötürən soruşur: "Bu diplom həqiqidirmi və sizə məxsusdurmu?" Sərhəd buraxılış məntəqəsi isə daha çox soruşur və buna haqqı da var.

Məlumatların minimallaşdırılmasının mahiyyəti sadədir: sual nə qədər kiçikdirsə, cavab da o qədər kiçik olmalıdır. Konsert qapısına doğum tarixiniz lazım deyil; ona yalnız "18 yaşdan yuxarı" ifadəsinin doğru olduğunu bilmək kifayətdir.

Artıq məlumat nə üçün zərərlidir?

Təqdim etdiyiniz məlumat yox olmur. Onun surəti çıxarılır, qovluğa qoyulur, kompüterə daxil edilir və ya reyestrə yazılır. Saxlanılan hər məlumat üç risk daşıyır:

• Sızma: verilənlər bazaları hücuma məruz qalır. Heç vaxt əlində saxlamadığı məlumatı heç kim sızdıra bilməz.
• Başqa məqsədlə istifadə: bir məqsəd üçün toplanmış məlumat zamanla marketinqdə, profilləşdirmədə və ya başqaları ilə paylaşılmada istifadə olunur.
• Şəxsiyyət oğurluğu: sənəd nömrəsi, doğum tarixi və ananın adı birlikdə başqasının adından hərəkət etməyi asanlaşdırır.

Məhz buna görə Türkiyədəki KVKKKVKKTürkiyənin Fərdi məlumatların qorunması haqqında 6698 saylı Qanunu. və Avropadakı GDPRGDPRAvropa İttifaqının (Aİ) Ümumi Məlumatların Mühafizəsi Reqlamenti, (Aİ) 2016/679. kimi qanunlar fərdi məlumatların bəyan edilmiş məqsəd üçün və mütənasib şəkildə emal edilməsini tələb edir. Lakin təkcə qanun kifayət deyil: plastik şəxsiyyət vəsiqəsinin bir sahəsini "örtmək" mümkün deyil. Qayda var, alət yoxdur.

Rəqəmsal sənədlər bunu necə asanlaşdırır

Rəqəmsal sənəddə hər məlumat ayrıca sahədir və sahələr bir-birindən asılı olmadan göstərilə bilər. Yoxlayan tərəf sorğu göndərir: "Mənə yalnız yaş məlumatını göstərin." Rəqəmsal cüzdan bu sorğunu şəxsə göstərir; şəxs razılaşarsa, telefondan yalnız həmin sahə göndərilir. Rəqəmsal sənəd yenə də sənədi verən qurumun imzasını daşıdığı üçün yoxlayan tərəf aldığı tək sahənin həqiqi olduğunu bilir.

Tamga Network bu prinsipi öz qaydalarına da yazır. Şəbəkəyə qoşulan hər yoxlayan tərəf qeydiyyatdan keçərkən hansı məlumatları və nə üçün istəyəcəyini bəyan edir. Sorğu bu qeydiyyatın hüdudlarını aşarsa, rəqəmsal cüzdan şəxsi xəbərdar edir: "Bu təşkilat qeydiyyatdakı məqsədindən artıq məlumat istəyir." Qərar yenə də şəxsə məxsusdur, lakin indi bu, məlumatlı qərardır.

Növbəti addım

"Yalnız bir sahəni göstərmək" sadə səslənir. Bəs imzalanmış sənədin bir hissəsini necə gizlətmək və imzanı etibarlı saxlamaq olar? Növbəti səhifə bu texnikanı izah edir: seçici paylaşım (selective disclosure).