Fəsil 1 · 4/4
Etibar üçbucağı
Sənədi verən qurum, şəxs və yoxlayan tərəf: kim kimə və niyə etibar edir.
4 dəq
Rəqəmsal cüzdan modelində hər əməliyyat üç tərəf arasında baş verir. Onlar etibar üçbucağını təşkil edir. Tamga Network-un bütün qaydaları bu üç tərəfin bir-birinə necə etibar edə biləcəyini təsvir edir.
Üç tərəf
- issuerRəqəmsal sənədi hazırlayan, imzalayan və verən qurum: universitet, peşə palatası, bilet satıcısı, dövlət orqanı.. Məlumatın doğruluğuna cavabdeh olan qurum. Diplomu universitet, bileti təşkilatçı, lisenziyanı palata verir.
- holderRəqəmsal sənədin aid olduğu və onu öz rəqəmsal cüzdanında daşıyan şəxs.. Rəqəmsal sənədi öz cüzdanında daşıyan və onu nə vaxt, kimə göstərəcəyinə qərar verən şəxs.
- verifierRəqəmsal sənədi tələb edən və onun imzasını və etibarlılığını yoxlayan tərəf: işəgötürən, sayt, giriş qapısı, bank.. Məlumata ehtiyacı olan tərəf: işə qəbul edən şirkət, konsert girişi, bank, veb-sayt.
Kim kimə etibar edir?
Maraqlı məqam budur: yoxlayan tərəf sənəd sahibinə etibar etmək məcburiyyətində deyil. Sənəd sahibi bir məlumat göstərir, yoxlayan tərəf imzaya baxır və soruşur: "Bu imza həqiqətən sənədi verən quruma məxsusdurmu?" Deməli, əsl etibar yoxlayan tərəflə sənədi verən qurum arasındadır. Sənəd sahibi isə öz növbəsində iki şeyə əmin olmaq istəyir: rəqəmsal sənədin yalnız onun razılıq verdiyi tərəfə getdiyinə və qarşı tərəfin həqiqətən özünü təqdim etdiyi tərəf olduğuna.
Dördüncü künc: etibar siyahısı
Yoxlayan tərəf dünyadakı bütün universitetləri tanıya bilməz. İmzanın həqiqətən Nümunə Universitetinə məxsus olduğunu haradan bilsin? Cavab hər kəsin oxuya biləcəyi imzalanmış siyahıdır: hansı qurumların rəqəmsal sənəd verə biləcəyini, hansı yoxlayan tərəflərin qeydiyyatda olduğunu və hansı rəqəmsal cüzdanların qaydalara uyğun olduğunu göstərən trust listBir ölkədə hansı qurumların rəqəmsal sənəd verə biləcəyini, hansı yoxlayan tərəflərin və rəqəmsal cüzdanların qeydiyyatda olduğunu göstərən imzalanmış, açıq siyahı.. Tamga Network-da hər dövlət öz siyahısını dərc edir; bu gün Türkiyə siyahısını dövlət adından müvəqqəti olaraq Tamga idarə edir.
Bu bölmədə şəxsiyyətin nə olduğunu, bugünkü problemləri, modelləri və etibar üçbucağını nəzərdən keçirdik. Növbəti bölmə üçbucağın içindəki texnologiyanı açır: imzalar, sertifikatlar və rəqəmsal sənədin özü.
Xülasə
- Etibar üçbucağı: sənədi verən qurum, sənəd sahibi və yoxlayan tərəf.
- Əsl etibar yoxlayan tərəflə sənədi verən qurum arasındadır; onu imza daşıyır.
- Etibar siyahısı dördüncü küncdür: rəqəmsal sənədi kimin verə biləcəyini hər kəs eyni siyahıdan oxuyur; sənədi verən quruma heç bir sorğu getmir.
Daha dərinə
Texniki təfərrüatlar və məcburi qaydalar: