Federasiya

Etibar siyahıları bir ölkə daxilində kimə etibar ediləcəyini göstərir. Bəs Bişkekdə verilmiş peşə lisenziyası İstanbuldakı xəstəxanada necə tanınır? Və ya Avropada verilmiş şəxsiyyət sənədi Bakıdakı oteldə necə yoxlanılır? Cavab federasiyaHər ölkənin öz siyahısının sahibi qaldığı, lakin siyahıların bir-birini tanıya bildiyi düzən.dır.

Tək mərkəz deyil, bir-birini tanıyan siyahılar

İki mümkün yanaşma var. Birincisi bütün qurumları vahid mərkəzi reyestrdə toplamaqdır. Bu asan görünür, lakin heç bir dövlət öz qurumlarının reyestrini başqasına həvalə etmək istəmir. İkincisi federasiyadır: hər ölkə öz siyahısını dərc edir və idarə edir, siyahılar isə bir-birinə istinad etməklə tanınır. Tamga Network ikinci yolu seçib.

Praktikada bu belədir: Qazaxıstanın siyahısına kimin daxil ediləcəyinə yalnız Qazaxıstan qərar verir. Şəbəkənin vəzifəsi həmin siyahını tapmaq, göstərmək və onu imzalayan açarın həqiqətən Qazaxıstana məxsus olduğuna əmin olmaqdır.

Xarici siyahı necə tanınır?

Başqa operatorun siyahısı siyahıların siyahısında üç məlumatla göstərilir:

• Ünvan: siyahının harada dərc edildiyi.
• Sabitlənmiş imzalayan: onu imzalayan açarın barmaq izi. Başqa açarla imzalanmış siyahı rədd edilir.
• Əhatə dairəsi: həmin siyahının nəyi bildirə biləcəyi, məsələn, "yalnız şəxsiyyət sənədləri verən qurumlar" və ya "yalnız cüzdan provayderləri". Əhatə dairəsindən kənar qeydlər nəzərə alınmır.

Hər qeyd təsdiqə əsaslanır: siyahının tanınması yazılı qərardır. Xarici siyahı öz aktuallığını saxlayır; köhnələrsə, yalnız ondan asılı olan suallar "hazırda qərar vermək mümkün deyil" vəziyyətinə düşür. Türkiyə siyahısı və digər siyahılar bundan təsirlənmir.

Avropanın siyahıları ETSI tərəfindən müəyyən edilmiş ümumi formatda dərc edilir. Tamga bu formatı oxuya bildiyi üçün şəxsiyyət sənədi və sürücülük vəsiqəsi kimi Aİ sənəd növləri də əhatə dairəsi müəyyən edildikdən sonra yoxlanıla bilər.

Təhvil necə həyata keçirilir?

Bu gün Türkiyə siyahısını Tamga dövlət adından müvəqqəti olaraq idarə edir. Dövlət və ya onun səlahiyyət verdiyi qurum öz siyahısını dərc etməyə hazır olduqda siyahıların siyahısı yeni ünvana və yeni imzalayana istinad edir. Qurum sertifikatları, sənəd növləri və artıq verilmiş rəqəmsal sənədlər eyni qalır; rəqəmsal cüzdanlar və yoxlayan tərəflər üçün yalnız ünvan dəyişir. Şəbəkə əvvəldən bu təhvil nəzərə alınaraq layihələndirilib.