Tamga nasıl çalışır

Güven listeleri: kim neyi verebilir

İmza, belgeyi kimin imzaladığını kanıtlar. İmzalayanın gerçek bir üniversite olduğunu kanıtlamaz. Bu ikinci soruyu güven listesi cevaplar — kurumların, sertifikalarının, neyi verebileceklerinin ve güncel durumlarının imzalı, herkese açık kaydı.

Güven listesinde ne var

  • Her devletin kök sertifika otoriteleri ve durumları.
  • Belge verenler — üniversiteler, kamu kurumları, bilet satıcıları — sertifika parmak izi, kategori ve güvence sınıfıyla; ayrıca yetkili oldukları belge tipleri, her biri bir zaman aralığıyla.
  • Doğrulayıcılar ve isteyebilecekleri alanlar. Cüzdanın her isteği bu kapsamla karşılaştırır, fazlası istenirse uyarır.
  • Gerçek cüzdan uygulamalarına kefil olan cüzdan sağlayıcıları.
  • Belge tipi kataloğu: her tipin tanım adresi ve içerik özeti.

Güven listesinde kişisel veri yoktur — yalnızca kurumlar, sertifikalar, durumlar, tarihler ve adresler.

Listenin kendisine neden güvenilir

  • İmzalı. Her liste imzalı bir JWS’tir; doğrulayıcı yalnızca imzalı dosyayı kullanır ve imzalayanı bant dışında yayınlanmış sabit bir kök parmak iziyle karşılaştırır.
  • Sürümlü ve hash-zincirli. Her sürüm bir öncekinin özetini taşır. Hiçbir şey silinmez; durum değişiklikleri geçmişe eklenir.
  • Hep taze. Her listenin bir “sonraki güncelleme” tarihi vardır; bayat listeye güvenilmez.
  • Çapa günlüğü. Her iptal listesi yayını ve şema değişikliği, en az saatte bir, herkese açık ve yalnızca eklenebilen bir günlüğe imzalı satır olarak yazılır. Doğrulayıcı geri sarılmış ya da yeniden yazılmış bir listeyi fark eder.
Yayınlanan dosyalar
https://trust.tamga.network/
  lotl.jws                    list of lists: national lists, schemas, wallet providers
  tl-tr.jws                   Türkiye: root CAs, issuers, relying parties
  tl-az.jws · tl-kz.jws …     reserved slots for the other member states
  anchors.jsonl               anchor log: one signed line per event, at least hourly
  keys/root-fingerprints.json the root of trust (also at tamga.network/trust-anchor)
  archive/                    every past version, never deleted

Doğrulayıcı bunu nasıl kullanır

Belge

kurum imzalı

Güven listesi

veriliş tarihinde yetkili mi?

İptal listesi

iptal ya da askıda mı?

Sonuç

kabul · red · belirsiz

Yetki, belgenin verildiği tarihe göre denetlenir. Üniversite etkinken verilmiş bir diploma, üniversite sonradan askıya alınsa da geçerli kalır; yeni belge verme ise hemen durur. Listeye ulaşılamazsa ya da liste güncel değilse cevap belirsiz olur — asla sahte bir “red” değil.

İlk günden birden çok devlet için

Yapıda Türk Devletleri Teşkilatı’nın her üye devleti için şimdiden bir yer var. Bugün Tamga listeleri devletler adına geçici operatör olarak imzalar. Devir yalnızca operatör alanını değiştirir — kurum kimlikleri, belge tipleri ve verilmiş belgeler aynı kalır.

Listelerden deftere

Güven listeleri AB’nin kendisinin kullandığı yöntemdir (ETSI TS 119 612, EUDI güven listeleri). Her alan bir akıllı kontrat kaydına eşlenir; bu yüzden aynı veri, en az iki bağımsız operatör katıldığında izinli bir deftere taşınabilir. Liste geçmişi o zaman yeniden oynatılır ve ikisinin aynı cevabı verdiği test edilir.