Bölüm 5 · 1/4
Ynam sanawlary
Kime ynanmalydygyny kim aýdýar? Sanawlaryň sanawy, ýurt sanawy, gol, wersiýa we täzelik.
6 min
Öňki bölümde resminamanyň digital signatureBeriji guramanyň gizlin açary bilen goýlan, soň üýtgedip bolmaýan sanly bellik. bilen goralýandygyny gördük. Gol iki zady aýdýar: resminama üýtgemändir we ony bir açar gollapdyr. Emma esasy sorag açyk galýar: bu açar kime degişli we şol gurama bu resminamany bermäge ygtyýarlymy?
Almatydaky iş beriji Daşkentdäki uniwersitetiň goly bilen resminama görýär. Uniwersitetiň adyny bilýär, emma açaryny tanamaýar. Islendik adam açar döredip, aşagyna "Mysal Uniwersitet" ýazyp biler. Ynam sanawlary şu boşlugy doldurýar.
Ynam sanawy näme?
trust listYnamly guramalary, barlaýjylary we gapjyk üpjün edijileri sanaýan gollanan, açyk sanaw. bir ýurtda kimiň resminama bermäge, soramaga we gapjyk hödürlemäge ygtyýarlydygyny sanaýan gollanan ýazgydyr. Her setirde guramanyň ady, resmi belgisi, sertifikaty we haýsy resminamalary berip biljekdigi ýazylýar. Sanaw açykdyr.
Sanawlaryň sanawy
Her ýurduň öz sanawy bar. Barlaýjy olaryň hemmesini aýratynlykda tanap bilmeýär, şonuň üçin ýokarky gatlak bar: List of Trusted Lists (LOTL)Ýurt sanawlarynyň salgysyny we gol çekijisini görkezýän ýokarky sanaw.. Barlaýjy diňe bir kök açary berkidýär; galan zatlar zynjyr bilen baglanýar: sanawlaryň sanawy → ýurt sanawy → gurama sertifikaty → resminama. Ýewropa Bileleşigi hem şu modeli ulanýar.
Wersiýa, zynjyr we täzelik
Sanaw üýtgände täze wersiýa çap edilýär; her wersiýa öňkisiniň hashMaglumatyň barmak yzy.-ini saklaýar. Taryh pozulmaýar. Sanawlar üýtgeşiklik bolmasa-da iň giçi 90 günde täzeden gollanýar, üýtgeşiklikler 24 sagadyň içinde çap edilýär, açyk anchor logHer sagat goşulýan, yzyna alyp bolmaýan açyk ýazgy. her sagat täzelenýär. Sanaw köne bolsa barlaýjy "dogry" diýmeýär, "häzir karar berip bolmaýar" diýýär.
Sanawda şahsy maglumat ýok
Ynam sanawlarynda guramalar bar, adamlar ýok. Kimiň haýsy resminamany alandygy sanawa ýazylmaýar. Janly sanaw: trust.tamga.network.
Gysgaça
- Diňe gol ýeterlik däl; gol çeken guramanyň hakykatdanam ygtyýarlydygyny aýdýan gollanan sanaw gerek.
- Sanawlaryň sanawy ýurt sanawlaryny görkezýär; her ýurt sanawy şol ýurduň guramalaryny, barlaýjylaryny we gapjyk üpjün edijilerini sanaýar.
- Sanawlar wersiýaly we öňküsine baglanyşykly; köne ýa-da üýtgedilen sanaw duýulýar we barlag "häzir karar berip bolmaýar" diýýär.
Has çuňňur
Tehniki jikme-jiklikler we hökmany düzgünler: