Tamga Network
Whitepaper · v1.0 · Noýabr 2026
Whitepaper
Türkiýe we Türki Dünýäsi üçin Sanly Ynam Infrastrukturasy
Giňeldilen neşir: nähili işleýär, näme üçin şeýle saýlandy, nirä barýar
Wersiýa 1.0 · Noýabr 2026 · 138 sahypa · PDF · 2.5 MB
Bu neşir taýýarlananda açyk paketler npm-de 0.8.2 wersiýasyndady. Häzirki paket wersiýasy: 0.8.7
Gysgaça mazmuny
Tamga Network Türkiýe we türki dünýäsi üçin taslanan, Ýewropa Bileleşiginiň sanly şahsyýet tertibi bilen şol bir tehniki dilde gürleşýän ynam torudyr. Torda resminamany gurama berýär, adam ony telefonyndaky gapjykda göterýär we kime görkezjekdigini özi kesgitleýär, barlaýjy bolsa resminamany beren guramadan soramazdan birnäçe sekuntda barlaýar. Resminamalar ÝB-niň saýlan açyk standartlary bilen kodlanýar (SD-JWT VC we ISO/IEC 18013-5 mdoc); bermek we hödürlemek OpenID4VCI we OpenID4VP profilleri bilen amala aşyrylýar; her resminama enjamyň howpsuz enjam bölegindäki açara baglanýar we adam diňe soralan meýdanlary görkezýär. Ynamyň çeşmesi häzir islendik adamyň göçürip alyp barlap bilýän gol çekilen ynam sanawlary we sagatma-sagat öňe gidýän labyr žurnalydyr. Umumy kitabyň kody ýazyldy we synagdan geçirildi; ýöne ol önümçilikde ýok we ýapyk, azyndan iki garaşsyz operator bolmasa-da açylmaz. Umumy ýazgylaryň hiç birinde şahsy maglumat ýok.
Resminama bu gurluşyň nähili işleýändigini, her möhüm saýlawyň näme üçin edilendigini we toruň nirä barýandygyny ýigrimi dört bölümde gürrüň berýär. Ynam sanawlary, gurama sertifikatlary, resminama görnüşleri, bermek we hödürlemek akymlary, barlag hatary, ýatyrylyş, gapjyk düzgünleri, wagtlaýyn şahsyýet hyzmaty, gizlinlik inženerçiligi we howp modeli bir-birden açylýar; her saýlaw ony berkidýän karar ýazgysy we seredilen alternatiwalary bilen bilelikde berilýär. Özygtyýarlylyk dizaýnyň ilkibaşdan goýan şertidir. Her döwlet öz ýazgysynyň ýeke-täk ýazyjysydyr we häzir döwletiň adyndan wagtlaýyn ýerine ýetirilýän her rol hiç bir resminamany, guramanyň şahsyýetini ýa-da resminama görnüşini üýtgetmezden tabşyrylyp bilinjek görnüşde guruldy. Häzir sanawlarda diňe Türkiýäniň orny işjeň; beýleki döwletler üçin diňe orun goýuldy.
Tekst her tassyklamanyň ýagdaýyny aç-açan aýdýar: işleýän, karary kabul edilen, ýöne heniz işe girizilmedik we gözleg tapgyryndaky funksiýalar aýrylýar, ýol kartasy senenama bilen däl-de, şertler bilen berilýär. Soňky bölümler kararlaryň hemmesini, yglan edilen galyndy töwekgelçilikleri we açyk soraglary bir ýerde hödürleýär. Resminama hukuk pikiri ýa-da sertifikat tassyklamasy däldir we hiç bir döwlet ýa-da gurama bilen baglaşylan ylalaşygyň habarnamasy däldir.
Açar sözler
- sanly ynam infrastrukturasy
- ynam sanawlary
- eIDAS 2.0
- EUDI ARF
- SD-JWT VC
- mdoc
- OpenID4VCI
- OpenID4VP
- saýlap açmak
- baglanyşyksyzlyk
- özygtyýarlylyk
- türki dünýäsi
Mazmuny
Ýigrimi dört bölüm we bäş goşmaça. Doly tekst PDF-de.
Bölümler
- 1Giriş: Nusgadan Subutnama
- 2Mesele Meýdany we Talaplar
- 3Arka Plan: eIDAS 2.0, EUDI ARF we Açyk Standartlar
- 4Dizaýn Ýörelgeleri we Orun Kesgitlemek
- 5Rollar we Komponentler
- 6Ynam Modeli: Gol Çekilen Ynam Sanawlary we Labyr Žurnaly
- 7Guramanyň Şahsyýeti we Sertifikatlar
- 8Resminamalar: Formatlar, Görnüşler we Katalog
- 9Resminama Bermek: OpenID4VCI Profili
- 10Hödürlemek: OpenID4VP, DCQL we Ýakyn Aralyk
- 11Barlag Hatary: Bäş Gatlak, Üç Netije
- 12Ýatyrylyş we Durmuş Aýlawy
- 13Gapjyk: Düzgünler, Açarlar we Tassyklamalar
- 14Şahsyýet: Wagtlaýyn Şahsyýet Resminamasy Üpjün Edijisi
- 15Gizlinlik Inženeriýasy
- 16Howpsuzlyk Modeli we Howplar
- 17Sandbox, Açyk Paketler we Salgylanma Hyzmatlary
- 18Dolandyryş we Özygtyýarlylyk
- 19Umumy Kitap: Näme üçin Häzir Däl, Nähili Geler
- 20ÝB bilen Laýyklyk we Üçünji Ýurtlary Ykrar Etmek
- 21Kararlar we Olaryň Esaslary
- 22Ýagdaý, Ýol Kartasy we Açyk Kararlar
- 23Çäkler we Açyk Soraglar
- 24Netije
Goşmaçalar
- ASözlük
- BKarar ýazgylarynyň görkezijisi
- CStandartlaryň görkezijisi
- DGysgaltmalar
- EResminamalar toplumynyň görkezijisi
- ·Çeşmeler
Salgylanma
Tamga Network (2026). Türkiýe we Türki Dünýäsi üçin Sanly Ynam Infrastrukturasy. Whitepaper, wersiýa 1.0. https://tamga.network/whitepaper-tk.pdf
Ygtyýarnama
CC BY 4.0. Çeşme görkezilse, söwda maksady bilen hem paýlaşyp we uýgunlaşdyryp bolýar.