Tamga Network
Manifest · v1.0 · Noýabr 2026
Manifest
Gadymy möhüriň häzirki zaman garşylygyny gurýarys
Türkiýe we türki dünýäsi üçin sanly ynam barada sekiz ýörelge
Dünýä ynam gurmagyň usulyny üýtgedýär. Ýewropa her agza döwletiň öz raýatlaryna sanly şahsyýet gapjygyny hödürlemegini düzgünnama bilen hökmany etdi we onuň daşynda standart emele gelýär. Bu özgerişiň boljagy ýa-da bolmajagy indi sowal däl. Indi sowal ony kimiň gurjagy we kimiň diňe satyn aljagy.
Ynam infrastrukturadyr
Hiç bir programma şahsyýeti, ygtyýary we resminamany noldan barlamaly bolmaly däl. Elektrik we internet umumy infrastruktura bolşy ýaly, sanly ynam hem şeýle bolmaly; her bank, uniwersitet, iş beriji we gapy ony täzeden gurmagyň ýerine ondan peýdalanmaly. Biz şol infrastrukturany tabşyrylyp bilner ýaly gurýarys: ilki bir gaznaga, döwletler goşuldygyça bolsa olaryň özüne. Tor girdeji gazanmagy maksat edinmeýär we hyzmat satmaýar. Onuň düzgünleri we ynam sanawlary açykdyr, paketleriniň kody hem açyk çeşmelidir; her kim olary okap we barlap biler.
Maglumat eýesiniň elinde galýar
Hiç kim özi barada bir zady subut etmek üçin resminamasynyň nusgasyny tabşyrmaly bolmaly däl. Resminama adamyň telefonynda galýar we telefondan diňe zerur subutnama çykýar. Adam resminamanyň diňe soralan meýdanlaryny görkezýär; muňa saýlap açmak diýilýär. Ol doglan senesini bermän 15 ýa-da 18 ýaşdan ulydygyny görkezip bilýär, barlaýjy tarap bolsa diňe hawa ýa-da ýok görýär. Biz muny hukuk hasaplaýarys we tehnologiýa bu hukuga hormat goýmagy indi ýeňilleşdirýär.
Barlag çeşmä ýüz tutman edilmeli
Resminamanyň hakykydygyna matematika karar bermeli; nusganyň näderejede ynandyryjy görünýändigi ölçeg bolup bilmez. Kriptografik gol resminamany kimiň berendigini we içinde hiç zadyň üýtgemändigini subut edýär. Muny resminamany berene soraman edýär, şonuň üçin beren gurama resminamanyň nirede ulanylandygyny bilmeýär. Resminamanyň ýatyrylandygy ýa-da ýatyrylmandygy hem guramanyň çap edýän ýagdaý sanawyndan okalýar. Sanaw bütinleýin ýüklenýändigi üçin gurama haýsy resminamanyň barlanandygyny bilmeýär.
Blokçeýn serişdedir, diňe serişde
Häzir torda blokçeýn ýok we ynamyň oňa zerurlygy hem ýok. Ynam her kimiň ýükläp we barlap bilýän gol çekilen, açyk ynam sanawlaryna daýanýar. Umumy kitap diňe garaşsyz taraplar ony bilelikde dolandyranda bir zat goşýar we şonda-da diňe sanaw ýazgylarynyň gysgaça nusgalaryny (hash) we barmak yzlaryny saklaýar, şahsy maglumaty bolsa hiç haçan. Kitabyň kody ýazyldy we synagdan geçdi; ikinji garaşsyz operator goşulýança ýapyk durýar. Şahsy maglumat hiç birine asla ýazylmaýar. Adam bularyň hiç birini görmeýär; diňe şahsyýetini ulanýar.
Açyk standartlar, baglanyşyk ýok
SD-JWT VC, ISO mdoc, OpenID4VC we X.509 ÝB-niň saýlan açyk standartlarydyr we biz olary ÝB-niň profilleri bilen bolşy ýaly ulanýarys. Özümizi dünýäniň ylalaşan standartlaryna baglaýarys; haýsydyr bir kompaniýanyň önümine baglamaýarys, öz önümimize-de. Şeýlelikde, bir guramanyň beren resminamasyny şol standartlara eýerýän islendik barlaýjy okap bilýär. Tor gapjyk işletmeýär; düzgünlere eýerýän her gapjygy sanaýar. Sanawa giren ilkinji gapjyk Tamga Wallet aýratyn önümdir we sanawa başga her gapjygyň girjek ýoly bilen girdi.
Özygtyýarlyk we laýyklyk bir wagtda mümkün
Dünýä göçme subutnamaga geçende öňümizde iki ýol bar. Ýa bu özgerişi daşardan getireris, ýa-da şol bir açyk standartlarda öz infrastrukturamyzy gurup, açarlaryny öz elimizde saklarys. Biz ikinjisini saýlaýarys. Laýyklyk ÝB-niň saýlan formatlaryna we düzgünlerine eýermek, özygtyýarlyk bolsa kimiň ynamdar hasaplanjagyny özümiziň çözmegimizdir. Şol bir standartlar, öz torumyz we goşulanda öz hasabynyň ýeke-täk ýazyjysy boljak her döwlet.
Tamga umumy möhür däbidir
Tamga türki halklaryň gadymy möhüridi; eýeçiligi, degişliligi we ygtyýary subut edýän belgi. Barlanyp bilinýän sanly resminama şonuň häzirki zaman garşylygydyr. Umumy dil maşgalasyny, medeniýeti we taryhy paýlaşýan halklar umumy sanly ynam binýady üçin tebigy topragydyr we olaryň her biri öz möhürini öz elinde saklaýar.
Merkez däl, örüm
Biz ýeke-täk häkimiýet islemeýäris. Bilelikde işläp bilýän garaşsyz ynam sanawlaryndan ybarat örüm isleýäris. Bu örümde her ýurt öz ynam sanawyny, edaralaryny we dolandyryşyny saklaýar we beýlekilere umumy standartlar arkaly baglanýar. Bir sanawa girmek beýlekisine girmegi aňlatmaýar; her tor kimi ykrar etjegini özi çözýär. Şol bir standartlar sebäpli ol Ýewropa bilen hem gürleşip bilýär.